İçindekiler
Miad listesi açıldığında ekranda onlarca satır görünür ve hepsi eşit derecede acil gibi durur. Oysa değildir. Bir partinin gerçekten sorun olup olmadığını belirleyen tek şey vardır: miada kalan sürede o kadar kutu satar mısınız?
1. Doğru soruyu sorun: erir mi, erimez mi?
“Miadı 4 ay sonra doluyor” bir uyarı değildir; bağlamsız bir bilgidir. Ayda 12 kutu sattığınız bir üründe elinizde 9 kutu varsa, 4 ay fazlasıyla yeter. Ayda 1 kutu sattığınız üründe aynı 9 kutu, dört ayda ancak yarısı satılacak demektir.
Dolayısıyla her parti için tek bir oran hesaplayın:
Erime oranı = (Miada kalan ay × Aylık satış hızı) ÷ Partideki kalan adet
Sonuç 1'in üzerindeyse parti erir. 0,5–1 arasıysa kısmen erir. 0,5'in altındaysa o parti büyük ihtimalle elinizde kalacaktır.
2. Satış hızını ağırlıklı hesaplayın
Basit 6 aylık ortalama, düşüşe geçmiş bir ürünü olduğundan iyimser gösterir. Daha sağlıklı yöntem, son 3 ayı çift ağırlıklı saymaktır:
| Dönem | Satış | Ağırlık | Katkı |
|---|---|---|---|
| Son 3 ay | 18 kutu | ×2 | 36 |
| Önceki 3 ay | 30 kutu | ×1 | 30 |
| Ağırlıklı aylık hız | 66 ÷ 9 = 7,3 | ||
Düz ortalama alsaydınız aylık hız 8 çıkacaktı. Aradaki fark küçük görünür ama miada 3 ay kalmış 25 kutuluk bir partide, “erir” ile “erimez” arasındaki kararı değiştirir.
3. Partileri üç kovaya ayırın
- Erir (oran > 1): Hiçbir şey yapmayın. Bu satırlarla uğraşmak, gerçek sorunlu partilere ayıracağınız zamanı çalar.
- Kısmen erir (0,5–1): Küçük bir müdahale yeter — vitrine alın, tavsiye listesine ekleyin, personele hatırlatın. Hızı %20 artırmak çoğu zaman yeterlidir.
- Erimez (< 0,5): Burası iade, takas ve kampanya kararlarının alanıdır. Zamanınızın tamamını buraya ayırın.
4. Erimeyecekler için eylem planı
Sırayla deneyin — sonraki seçeneğe geçmeden öncekini tüketin:
- İade penceresini kontrol edin. Çoğu depo, miada belirli bir süre kala iade kabul eder. Bu pencereyi kaçırmak, kalemin tamamını zarara yazmak demektir. Takvime hatırlatma koyun.
- Meslektaş takası. Sizde ölü duran ürün, iki sokak ötede hızlı dönüyor olabilir.
- Vitrin / kampanya. Marjdan feragat etmek, tamamını yazmaktan iyidir. Ama önce şunu hesaplayın: hangi fiyattan satarsanız maliyeti kurtarırsınız?
- Son çare: imha. Kayba yazmadan önce, bu ürünün neden bu kadar alındığını kaydedin — bir sonraki adım bununla ilgili.
Sık atlanan nokta
Aynı üründe birden fazla parti varsa, satışta miadı en yakın parti öne çıkmalıdır. Raf düzeninde bu disiplin yoksa, yeni gelen kutular önde durduğu için eski partiler sessizce miadına yürür.
5. Tekrarı önleyin: alım disiplini
Miad sorunlarının büyük kısmı, miad ayında değil alım gününde doğar. Üç kural, sorunun tekrarını ciddi ölçüde azaltır:
- Kampanya alımında raf ömrünü sorun. 8 aylık stok alıyorsanız, gelen partinin miadı en az 12 ay olmalı.
- Stok kapsamını ay cinsinden takip edin. “30 kutu aldım” değil, “4 aylık stok aldım” diye düşünün.
- Yavaş dönen ürünlerde MF'yi reddetmeyi öğrenin. Ayda 2 kutu satılan üründe 50+10 kampanyası, 30 aylık stok demektir — hiçbir MF oranı bunu haklı çıkarmaz.
Miad yönetimi, doğru kurgulandığında haftada 15 dakikalık bir iştir. Yanlış kurgulandığında ise her ay tekrar eden, moral bozan ve doğrudan kâra yazılan bir kayıptır.
Bu hesapları elle yapmak zorunda değilsiniz
Farmanaliz, yazıda anlatılan hesapların hepsini otomasyonunuzdaki veriden otomatik çıkarır — net ciro, gerçek maliyet, satış hızı ve karar önerisi dahil.